Profilaktyka raka piersi

Rak piersi to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce. Wykryty wcześnie – jest Czym jest mammografia?

Badanie mammograficzne to specjalistyczne badanie obrazowe piersi, wykonywane za pomocą specjalistycznego aparatu rentgenowskiego – Mammografu

Cel: Wczesne wykrywanie zmian w piersiach, w tym guzków, mikrozwapnień czy innych nieprawidłowości, które mogą świadczyć o nowotworze piersi.

• Jak wygląda badanie?
  • Piersi są umieszczane między dwiema płytkami i delikatnie uciskane, aby uzyskać wyraźny obraz- może powodować chwilowy dyskomfort, ale jest całkowicie bezpieczny.
  • Wykonywane są zazwyczaj dwa zdjęcia każdej piersi (z góry i z boku).
• Dlaczego ucisk?
  • Zmniejsza grubość tkanki, co poprawia jakość obrazu i redukuje dawkę promieniowania.
• Bezpieczeństwo: Dawka promieniowania jest bardzo niska i uznawana za bezpieczną.

To jedno z najskuteczniejszych badań przesiewowych w profilaktyce raka piersi.

Zapisz się na bezpłatną mammografię

Regularne badania mammograficzne pozwalają wykryć nawet najmniejsze zmiany nowotworowe, zanim pojawią się objawy. Wczesne wykrycie raka piersi zwiększa szanse na całkowite wyleczenie. Badania kliniczne wykazały, że w grupie kobiet w wieku 45–74 lat, które wykonywały mammografię co rok lub co dwa lata, umieralność z powodu raka piersi zmniejszyła się o 25–30%. 

Dlaczego tak ważna jest profilaktyka?

Rak piersi to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce, odpowiadający za około 24% wszystkich zachorowań i niemal 15% zgonów z powodu nowotworów złośliwych. Ryzyko zachorowania wzrasta po 50. roku życia, a około 10% przypadków związanych jest z mutacjami genetycznymi, najczęściej w genie BRCA1. 

Kto powinien wykonać badanie?

Program skierowany jest do kobiet w wieku 45–74 lat, które:

• nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich 2 lat,
• zakończyły leczenie raka piersi i 5-letni okres monitorowania – zalecenie badania co 12 miesięcy,
• pozostają w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT) po leczeniu chirurgicznym

Diagnostyka Pogłębiona - w przypadku nieprawidłowego wyniku mammografii, Pacjentka otrzymuje wraz z wynikiem skierowanie do diagnostyki pogłębionej, wraz ze wskazaniem świadczeniodawców realizujących ten etap profilaktyki. Obejmuje ona najczęściej badanie USG piersi lub mammografię celowaną. 

Kluczowym krokiem jest zazwyczaj wykonanie biopsji (cienko- lub gruboigłowa) pobranego z podejrzanego obszaru materiału oraz wykonanie badania histopatologicznego tego materiału celem postawić ostateczną diagnozę. Czasem lekarz może też zlecić rezonans magnetyczny piersi (MRI), szczególnie przy gęstej tkance piersi lub wysokim ryzyku.

Badania w ramach diagnostyki pogłębionej:

• USG piersi: Pomaga lepiej ocenić zmiany (np. torbiele, guzki), które nie są widoczne na mammografii, zwłaszcza w gęstej tkance.
• Mammografia uzupełniająca (doczytowa): Wykonuje się ją, aby dokładniej przyjrzeć się zmianom z mammografii podstawowej, często w różnych projekcjach.
• Biopsja (mammotomia): Pobranie fragmentu tkanki z podejrzanej zmiany pod kontrolą obrazowania (np. USG, mammografii, MRI), jest konieczne do postawienia ostatecznej diagnozy.
• Badanie histopatologiczne/cytologiczne: Analiza pobranego w trakcie biopsji materiału przez patomorfologa pod mikroskopem.
• Rezonans Magnetyczny (MRI) piersi: Stosowany w bardziej skomplikowanych przypadkach, dla dokładniejszej oceny, zwłaszcza przy gęstym utkaniu piersi lub wysokim ryzyku. 

Decyzję o kolejnych etapach zawsze podejmuje lekarz, na podstawie wyników wstępnych badań.

USG PIERSI – poza programem profilaktycznym

Badanie USG piersi (ultrasonografia piersi) to nieinwazyjna metoda diagnostyczna, która wykorzystuje fale ultradźwiękowe do obrazowania tkanek piersi. Dzięki temu lekarz może ocenić strukturę gruczołu piersiowego, wykryć zmiany takie jak torbiele, guzki czy stany zapalne, a także monitorować wcześniej zdiagnozowane nieprawidłowości.

Najważniejsze cechy badania:

• Bezpieczne i bezbolesne – nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego, dlatego jest zalecane nawet u kobiet w ciąży i karmiących.
• Szybkie – trwa zwykle kilka–kilkanaście minut.
• Nie wymaga specjalnego przygotowania – wystarczy czysta skóra bez kosmetyków w okolicy piersi i pach.
• Przebieg – lekarz nakłada na skórę żel ułatwiający przewodzenie fal, a następnie przesuwa głowicę aparatu, obserwując obraz na monitorze.

Kiedy wykonuje się USG piersi?

• W ramach rutynowych badań, szczególnie u kobiet poniżej 35–40 roku życia (u starszych podstawowym badaniem jest mammografia).
• Przy wyczuwalnym guzku, bólu piersi, wydzielinie z brodawki, powiększonych węzłach chłonnych.
• W ciąży, w okresie karmienia, po zabiegach chirurgicznych lub radioterapii.
• Do różnicowania zmian litych i torbieli oraz jako pomoc przy biopsji

Na badanie USG Piersi wymagane jest skierowanie, może wystawić je lekarz specjalista w ramach rutynowych badań (np. Ginekolog, Onkolog, Chirurg Onkolog).

Lekarz rodzinny (POZ) nie może wystawiać samodzielnie skierowania na USG Piersi, ale może skierować do specjalisty. 

Przydatne linki

Znajdź placówkę mammograficzną w swoim regionie
Umów się przez IKP
Profilaktyka raka piersi – pacjent.gov.pl